FILHARMONIA KIESZONKOWA 2026
Ekscytujące muzyczne przygody oraz dźwiękowe kontemplacje, o których nie śniło się menadżerom kultury.
******
Filharmonia kieszonkowa 2026
"Nie przyszła góra do Mahometa...". Filharmonie na całym świecie zastanawiają się, jak dotrzeć do nowych słuchaczy, których niekoniecznie pociąga wizja dwugodzinnego koncertu złożonego wyłącznie z muzyki skomponowanej dwieście lat temu. A może wystarczy przybyć ze świeżą muzyką do miejsc, w których już jest publiczność zainteresowana żywą kulturą? Galerii, teatrów, kin. Krótka forma, emocje wchodzące
w dialog z konkretnym filmem, spektaklem czy wystawą i klimat domowego - akustycznego i intymnego – muzykowania. To właśnie Filharmonia kieszonkowa.
Ponad 80 minikoncertów w Teatrze Dramatycznym, Kinie Muranów, Zachęcie, Muzeum Sztuki Nowoczesnej i Centrum Jasna 10. Nie opuszczając miasta Chopina, odwiedzimy 5 kontynentów i blisko 20 krajów, zastanawiając się przy okazji, czy serce nowej muzyki na pewno bije dziś na Północy. Zapraszamy na ekscytujące muzyczne przygody oraz dźwiękowe kontemplacje, o których nie śniło się menadżerom kultury.
Organizator: Fundacja Automatophone
Współorganizatorzy: Teatr Dramatyczny im. Gustawa Holoubka, Kino Muranów, Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, Muzeum Sztuki Nowoczesnej, Centrum Jasna 10, Warszawska Jesień
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego, w ramach programu „Muzyka”, realizowanego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca.
Projekt współfinansowany ze środków miasta stołecznego Warszawy.
*****
"Dom Muzyki"
19-20 września
Jasna 10: Społeczna Instytucja Kultury Krytyki Politycznej
Nie opuszczając pięknej kamienicy w centrum Warszawy, odwiedzamy 5 kontynentów i blisko 20 krajów, zastanawiając się przy okazji, czy serce nowej muzyki na pewno bije dziś na Północy. Zapraszamy na ekscytujące muzyczne podróże oraz dźwiękowe kontemplacje, których trasy, intensywność oraz proporcje sami określicie.
"Dom muzyki" to wspólne przedsięwzięcie Warszawskiej Jesieni oraz Filharmonii Kieszonkowej, która od 2026 roku stara się docierać z nową muzyką do miejsc, o których nie śniło się kuratorom.
Program 19 września
11:00 i 13:00
Mikołaj Pałosz - wiolonczela
John Luther Adams Three High Places
Leilehua Lanzilotti ko’u inoa
Aloha
Dwa bliskie sobie dzieła zrodzone z fascynacji skrajnie odmiennymi obliczami północnoamerykańskiej natury. Three High Places Johna Luthera Adamsa to wspomnienie przyjaciela i bratniego kompozytora Gordona Wrighta, zwłaszcza chwil spędzonych wspólnie na majestatycznych pustkowiach Alaski – na zboczach Gór Chugach czy u skalistych brzegów Zatoki Zmartwychwstania. Przepojone tęsknotą – za ukrytym przed światem rajem dzieciństwa – jest też ko’u inoa rdzennej Hawajki Leilehui Lanzilotti. Ale to muzyka nie tylko pożegnania, lecz także zachwytu i pokory wobec naturalnego piękna, ukrytego w głębi dźwięku i nie poddającego się władzy żadnego spośród niezliczonych systemów muzycznych.
*
11:30 i 12:30
Miłosz Pękala - rekwizyty, taśma, instrumenty perkusyjne
John Cage Water Walk
Jaouen Rudolf Elescarf
Kuchenna rewolucja
Współczesnego domowego muzykowania nie sposób sobie wyobrazić bez pionierskich dokonań Johna Cage’a, zwłaszcza w dziedzinie muzyki perkusyjnej. Wszak jego autorskie konstrukcje i wynalazki z lat trzydziestych – nie wyłączając “kompaktowego” fortepianu preparowanego – to wyjątkowe poetyckie przykłady strategii DIY. A pierwsze kompozycja perkusyjne Amerykanina wykonywane były w domu kompozytora dla wtajemniczonej publiczności przez grupę zaprzyjaźnionych… introligatorów. Z tego okresu pochodzi ikoniczne Living Room Music na przedmioty codziennego użytku. Dwie dekady później powstał nie mniej legendarny – naznaczony już filozofią przypadku oraz audiowizualną logiką ery telewizji – Water Walk. Ta “kuchenna rewolucja” powstałą z myślę o włoskich i amerykańskich telewidzach, których faktycznie urzekła i rozbawiła do łez. Dziś ten nieco kabaretowy performance trąci już nieco myszką, choć zarazem znakomicie wspiera kluczową tezę amerykańskiego wizjonera: muzyka to organizacja dźwięków w czasie. Niemniej przekonującym argumentem okazuje się – w swej skromności i czystości biegunowo odmienne – Elescarf Jaouena Rudolfa.
*
11:30 i 12:30
Anna Kwiatkowska - skrzypce
David Lang Mystery Sonatas
Tajemnice Dawida
Jeśli istnieje muzyka postchrześcijańska, to Sonaty misteryjne Davida Langa (także autora szeregu wokalnych adaptacji tekstów starotestamentowych) stanowi jej doskonały przykład. Amerykański kompozytor sięgnął do popularnej analogii między instrumentalną muzyką barokową a anglosaskim minimalizmem i stworzył nie mniej wirtuozowską współczesną odpowiedć na słynny cykl Heinricha Ignaza Bibera pod tym samym tytułem. “Te sonaty nie opowiadają o Jezusie, lecz o moich najintymniejszych duchowych refleksjach” – wyjaśnia autor prostolinijnie. Z narracyjnych ram Sonat różańcowych nie pozostało prawie nic – a może właśnie to, co najważniejsze: tajemnice radości, boleści oraz chwały.
*
12:00 i 13:00
Łukasz Owczynnikow - kontrabas
Tom Johnson Failing
Stefano Scodannibio & Roll
(O)błędny instrument
“Do kontrabasu dochodzi się okrężną drogą, przez przypadek i rozczarowanie” – pisał Patrick Süskind w swoim słynnym monodramie. A jeśli mówimy o kontrabasie współczesnym, do przepisu należałoby dodać – tak fundamentalne dla sztuki XX oraz XXI stulecie – błądzenie. Kwestę tę błyskotliwie sproblematyzował w swoim zwodniczym Failing Tom Johnson. A uczynił prawdziwą siłą napędową swojej własnej – w dużej mierze improwizowanej – twórczości nieodżałowany Stefano Scodannibio.
*
12:00 i 14:00
Aisha Orazbayeva - skrzypce
Salvatore Sciarrino Kaprysy (wybór)
Georg Philipp Telemann 12 Fantazji (wybór)
Dysharmonia sfer
Żyjący w czasach Jeana-Philippe’a Rameau Georg Philipp Telemann wiedział, że istotę sztuki dźwiękowej stanowi uniwersalna – wyrażona w doskonale regularnej budowie dźwięku muzycznego – harmonia. Co jednak, jeśli na poziomie subatomowym nie słychać wcale muzyki sfer, lecz szumy, fałsze i zgrzyty? Czy wpływa to tylko na to, jak słyszymy utwory genialnego współczesnego manierysty Salvatore Sciarrina? A może także na nasz odbiór popularnych Fantazji Telemanna?
+
13:30 i 14:30
Miłosz Pękala - instrumenty perkusyjne
Mateusz Kowalski - skrzypce
Muzyka tradycyjna mikroregionu Kajoków
Kajoki
Takiego połączenia intelektualnego oraz cielesnego rygoru (czysty trans!) z twórczą wolnością (temat jest tu tylko pretekstem do fraktalnie nieskończonej improwizacji) próżno szukać w nagraniach folkloru z innych regionów Polski. Znawcy twierdzą, że siła i oryginalność muzyki kajockiej (kilka wsi w zachodniej Radomszczyźnie) wynika z jej archaiczności. Paradoksalnie jednak można tu też usłyszeć rozbuchaną nowoczesność, pokrewną chociażby harmolodyce Ornette'a Colemana. Time is a flat circle..
*
13:30 i 14:30
Adam Kośmieja - pianino
Joshua Uozigwe Abigbo
Ali Osman Afro Arab Blues
Co Ty wiesz o Abigbo?
Starożytny lud Ibgo liczy w samej Nigerii niemal 37 milionów członków – to niemal populacja Polski. Nie wiemy, ile stuleci w głąb zachodnioafrykańskiej historii sięga żywa wciąż tradycja muzyczna Abigbo, z charakterystycznie falującą polirytmią drewnianych i metalowych gongów, marakasów oraz gadających bębnów. Wiele wskazuje na to, że na obszarze współczesnego stanu Imo rozbrzmiewała już, gdy w Padwie przychodził na świat wynalazca fortepianu, Bartolomeo Cristofori. Czy Abigbo da się wykonać na tym kompaktowym wehikule muzycznego kolonializmu? Nie miał co do tego wątpliwości Joshua Uzoigwe, jeden z najważniejszych nowoczesnych kompozytorów nigeryjskich oraz pionierów nurtu afrykańskiej pianistyki. Czy równie dobrze z instrumentem Chopina uporał się pionier nowej muzyki sudańskiej, Ali Osman?
*
14:00 i 15:00
Anna Pašić - harfa
John Luther Adams 5 Yup’ik Dances
Michelle Agnes Magalhaes Phare
Harfa niemożliwa
Ameryka prekolumbijska nie znała harfy, a instrumenty strunowe pełniły w jej kulturach marginalną rolę. Wedle legendy pierwszy tego rodzaju instrument wylądował na wybrzeżach współczesnej Kalifornii w 1579 roku, pozostawiony przez jednego z uczestników wyprawy Francisa Drake’a. Odnaleziony przez rdzennych mieszkańców tej ziemi, uznany został przez nich za święty. Ponoć umieścili oni harfę na wysuniętym w morze punkcie wybrzeża, by słuchać jak wiatr wydobywa z niej przepiękne dźwięki. Lubię myśleć, że Tańce Adamsa są czymś więcej niż folklorystyczną adaptacją tradycyjnych pieśni innuickich, a Phare Agnes tylko udaje etiudę. Uczyńmy tę muzykę świętą.
*
15:30 i 16:30
Miłosz Pękala - instrumenty perkusyjne, taśma
Alexandre Lunsqui Iris
Sergio Krakowski Eleven Hard Samba
Stoję, tańczę, walczę
Gdybyśmy szukali formy syntetycznie wyrażającej skomplikowane doświadczenie afrykańskiej diaspory, być może warto byłoby rozważyć capoeirę. Sztukę walki udającą niewinny taniec. A jednocześnie obrzęd służący duchowej inicjacji, z właściwą sobie muzyką, rytmami, instrumentami. Do tych ostatnich należą między innymi berimbau oraz pandeiro. Pierwszy to po prostu łuk wzbogacony o rezonator z tykwy, w dojrzałej postaci przywieziony do Brazylii z Angoli jako instrument niewolników (obie krainy wraz z większością Atlantyku stanowiły wszak, zgodnie z postanowieniami Traktatu z Tordesillas, domenę Królestwa Portugalii). Droga pandeiro, bliskiego krewnego znanego i u nas tamburynu, była o wiele bardziej skomplikowana, prowadząc z Egiptu przez Bliski Wchód, ścieżkami krzyżowców do Portugalii i dalej przez Atlantyk. Dopiero w Brazylii instrument osiągnął jednak pełną dojrzałość, w rękach takich wirtuozów, jak Sergio Krakowski, stając się samodzielnym zestawem perkusyjnym. Z kolei współczesny kompozytor Alexandre Lunsqui udowodnił, że archaiczna surowość berimbau ukrywa eksperymentalne bogactwo i nieprzewidywalność.
*
15:30 i 16:30
Kuba Sokołowski - pianino
Zygmunt Krauze Blue Jay Way
Alvin Lucier Strawberry Fields Forever
Dawno temu w Liverpoorze
Łatwo żyć z zamkniętymi oczami,
Nie pojmując niczego, co widać.
Coraz trudniej być kimś.
Ale wszystko się układa
i nie ma dla mnie większego znaczenia.
Zabierz się ze mną
na wyprawę ku Truskawkowym Polom.
Nie istnieje nic,
więc nie ma się czym przejmować.
Wieczne Pola Truskawkowe
***
Living is easy with eyes closed
Misunderstanding all you see
It's getting hard to be someone
But it all works out
It doesn't matter much to me
Let me take you down
'Cause I'm going to Strawberry Fields
Nothing is real
And nothing to get hung about
Strawberry Fields forever
(John Lennon, Strawberry Fields Forever)
*
16:30
Giacomo Piermatti - kontrabas
Stefano Scodannibio Voyage that never ends
O czym śnią kontrabasy?
Monumentalna Podróż bez kresu Malcolma Lowry’ego nigdy nie została ukończona. Przypadek? Zainspirowane nią opus magnum Stefana Scodannibia powstawało przez blisko dwadzieścia lat i przybrało aktualną formę w 1997 roku. Czy to także historia błądzenia, czyśćcowej pokuty i odkupienia? Ja słyszę raczej opowieść o alchemicznej transmutacji: czasu, dźwięku, kontrabasu. Bo instrument ten stał się za sprawą poszukiwań włoskiego kompozytora i wirtuoza zupełnie nowym fenomenem, o którym nie śniło się Giovanniemu Botessiniemu. Alcheringa.
*
18:00
Joanna Freszel - sopran
Miłosz Pękala - instrumenty perkusyjne
Kuba Sokołowski - pianino
Yii Kah Hoe Secret Book of Sun Bu'er
Wieczne Yin
Nim zaistniało Twoje ciało,
Jedyna energia już była.
Niczym jadeit, lśniący bardziej
po wypolerowaniu.
Niczym złoto, jaśniejsze
po rafinacji.
[...]
Pewnego dnia do Twojego serca wniknie
relikt sprzed narodzin.
Bądź wówczas ostrożny,
jakbyś trzymał wypełnione naczynie.
Bądź wówczas delikatny,
jakbyś głaskał niemowlę.
***
Before our body existed
One energy was already there
Like jade,
more lustrous as it's polished
Like gold
brighter as it's refined.
[...]
The relic from before birth
Enters one's heart one day
Be as careful
as if you were holding a full vessel
Be as gentle
as if you were caressing an infant.
[Sun Bu'er, chińska mistyczka z XII wieku, jedyna kobietą wśród Siedmiu Mistrzów Quanzhen]
Program 20 września
10:00
Hubert Zemler gongi
Tom Johnson Music and Questions
Dzień rozpoczynamy masażem lewej i prawej półkuli oraz łączącego je ciała modzelowatego. I przypominamy, że słuchać to nie znaczy zawsze to samo.
*
10:30 i 11:30
Mikołaj Pałosz wiolonczela
Raven Chacon Quiver
Ge Gan-ru Lost Style
Dźwięki odzyskane
Lost Style Ge Gan-ru uważana jest powszechnie za pierwszą chińską kompozycję awangardową. Premiera dzieła w 1983 roku wywołała w Szanghaju skandal i zmusiła autora do trwającej wciąż emigracji. W przeciwieństwie na przykład do Four Studies of Peking Opera, opartych na czytelnych imitacjach brzmień klasycznej kultury Kraju Środka, wiolonczelowa etiuda gra z tradycją w sposób bardzo wieloznaczny. Tym lepiej ilustruje ciekawy paradoks: świadomość korzeni bywa warunkiem koniecznym dla odnalezienia własnego głosu. Ge Gan-ru odzyskiwał to, co utracone w mrocznej epoce Rewolucji kulturalnej, posiłkując się patentami zachodniej awangardy i europejskiej notacji muzycznej. Raven Chacon z ludu Navaho z jednej strony sięga po te same narzędzia, z drugiej – redukuje ją do minimum, deformuje, nasyca wieloznacznymi pradawnymi symbolami wizualnymi. Czy partytura może być koniem trojańskim?
*
11:00 i 12:00
Hubert Zemler balafon chromatyczny
Improwizacja
Czas balafonu
W 2012 zachodnioafrykańskie praktyki związane z balafonem zostały wpisane na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO. W przeciwieństwie do innych instrumentów sztabkowych, wywodzących się z Dalekiego Wschodu oraz równikowych rejonów Afryki i Ameryki Południowej, nie wywarły one dotychczas istotnego wpływu na zachodnią klasykę. Dlatego Hubert Zemler tajniki tej sztuki zgłębiał nie przy warszawskim Okólniku, lecz ucząc się bezpośrednio od griotów, zwłaszcza od mieszkającego w Warszawie Noumsa Dembele. A skonstruowany specjalnie na jego zamówienie, nieznany w muzyce tradycyjne, balafon chromatyczny pozwolił mu przenieść unikatowe brzmienie w świat muzyki tonalnej, czy szerzej – wielomodalnej.
*
11:00 i 12:00 / Konferencyjna
Kuba Sokołowski pianino
Bogusław Schaeffer Mazurki (wybór)
Schaeffer na trzy
W obejmującym być może nawet ponad 800 utworów katalogu kompozytorskim Bogusława Schaeffera należało się spodziewać przynajmniej kilku mazurków. Wszak klasyczne i romantyczne gatunki, zwłaszcza symfonię, praktykował on namiętnie nawet w swoim okresie eksperymentalnym, by kilka z nich (mszę, koncert fortepianowy, kwartet smyczkowy) uczynił wręcz filarami swej późnej, polistylistycznej twórczości A jednak 19 Mazurków napisanych zostało już w roku 1949 przez 20-letniego Bogusia, który nie tylko nie był eksperymentatorem i znawcą światowej awangardy, ale nawet nie rozpoczął jeszcze studiów kompozytorskich. Mało w nich Chopina i ani śladu Weberna, nieco więcej Szymanowskiego i Bartóka. Przede wszystkim słyszymy jednak początki, jakiejś – niestety nigdy nie rozwiniętej – gałęzi muzyki polskiej, która w jednym z równoległych światów rozbrzmiewa dziś w każde lato w Łazienkach Królewskich.
*
11:30 i 12:30
Anna Kwiatkowska skrzypce
Shirish Korde Vak
Glos bogini
Kultura muzyczna Indii dzielnie stawiła opór globalnym aspiracjom europejskiej klasyki, i to pomimo trwającej blisko sto lat angielskiej dominacji. Chętnie weszła za to dialog z afroamerykańskim jazzem, z którą łączy ją istotna rola, a często prymat improwizacji. Kompozytorzy godzący tradycje Azji Południowej z zachodnią wizją dźwiękowej nowoczesności należą wciąż do rzadkości, bo i mariaż to wyjątkowo trudny. Shirish Korde postawił na precyzyjną imitację tradycyjnych improwizowanych przebiegów w brzmieniowymi i harmonicznym kontekście nowoczesnej kameralistyki. Pracę nad swoim dojrzałym językiem kompozytorskim zaczął więc od pogłębionego słuchania klasycznych hindustańskich nagrań i tworzenia ich niezwykle precyzyjnych transkrypcji nutowych. Tylko w ten sposób potrafił zrozumieć – intuicyjnie fascynujące go od dawna – niuanse dotyczące przede wszystkim sposobu prowadzenia melodii z użyciem ćwierćtonów i mikroglissand.
Kolejnym zadaniem stało się przełożenie specyfiki północnoindyjskiego melosu na zachodnie instrumenty i rozwój specjalnych technik gry. Wśród ulubieńców Korde znalazły się europejskie skrzypce – od dawna zresztą obecne w indyjskiej praktyce muzycznej – którym poświęcił kilka dzieł koncertowych, kameralnych i solowych. Vak to bogini wedyjska. Jako uosobienie boskiej mowy, przenika natchnionych poetów i wizjonerów. Bywa też określana jako matka emocji i przyjaciółka muzyków.
*
12:30 i 13:30
Anna Pašić harfa
Witold Szalonek Trzy szkice na harfę
Saad Haddad Tasalsul II
Czy odwiedzając Hades, Orfeusz miał przy sobie harfę? Jeśli tak, to utraciwszy po raz drugi Eurydykę, zagrał zapewne Trzy szkice Witolda Szalonka. Żarty żartami, ale tym, co wciąż fascynuje nas w nowoczesnej wirtuozerii, jest chyba właśnie obietnica transgresji. Wybrzmiewa ona pięknie w cyklu utworów Tasalsul Saada Haddada, które nie tylko tytułem dialogują ze słynnymi Sekwencjami Luciana Beria. W Tasalsul II pradawne makamy odwiedzają światy, o których nie śniło się Prorokowi.
*
13:00 i 14:00
Aleksandra Demowska-Madejska altówka
Garth Knox No Pitch No Problem
Chinary Ung Spiral XI
Błądząc po spirali
Czy kołysanka może prowadzić do oświecenia? To niewykluczone, jeśli przyjmuje kształt spirali – buddyjskiego symbolu cykliczności rozwoju wszechświata i każdej zamieszkującej go istoty. W dziełach Chinarego Unga – głównego protagonisty nowej muzyki khmerskiej – ten archetyp realizuje się przez ciąg niekończących się wariacji ograniczonego materiału wyjściowego. Spiral XI, z sugestywnym podtytułem Mother and Child, przemawia do słuchacza jednocześnie na trzech poziomach: nowoczesnej i wirtuozowskiej, utkanej z subtelnych mikrotonowych oraz artykulacyjnych ornamentów partii altówki, kontrapunktującej ją wyśnionej ludowej pieśni oraz pobrzmiewającej w obu słyszalnych warstwach, wyidealizowanej kultury dźwiękowej indochińskiego buddyzmu. Medytacyjne dzieło Unga poprzedzi jedna z błyskotliwych etiud Gartha Knoxa, odpowiedzialnego za ponowoczesne przebudzenie altówki.
*
13:00 i 13:30
Adam Kośmieja pianino
Wajdi Abou Diab Arabic Piano Vertical Poems (wybór)
Nabil Ben Abdeljalil Nokturny (wybór)
Pianino z półksiężycem
Valdemossę dzieli od Tangeru w linii prostej okoła tysiąca kilmetrów. Zdecydowanie mniejszą odległość sugerowałaby stylistyka Nokturnów Marokańczyka Nabila Bena Abdeljalila, lekko tylko doprawionych północnoafrykańskimi ornamentami. Stereotypowych cech modalnej tradycji arabskiej – wiążącej zasięgiem swych historycznych wpływów Andaluzję z Pendżabem – nie znajdziemy także zbyt wiele w fortepianowym cyklu Arabic Piano Vertical Poems Nabila Bena Abdeljalia. LIbański kompozytor sięgnął bowiem jeszcze głębiej, być może nawet do czasów sprzed Proroka, adaptując muzycznie archaiczne rytmy klasycznej poezji arabskiej.
*
14:30
Anna Kwiatkowska skrzypce
Marta Prórkowska skrzypce
Aleksandra Demowska-Madejska altówka
Mikołaj Pałosz wiolonczela
Paweł Janas harmonia
Magdalena Kordylasińska-Pękala instrumenty perkusyjne
Egidja Medeksaite Dhani
Egidja Medeksaite Megh Mallar
Ragi i tekstylia
Muzyka chętnie przegląda się – samoświadomie lub nie – w malarstwie, rzeźbie, literaturze. Wątki – nawet jeśli pojawiają się w uniwersum dźwięków – to zapośredniczone właśnie przez literaturę. Tymczasem tkanina artystyczna wydaje się być świetną matrycą dla współczesnej wrażliwości muzycznej i jej adekwatnych formalnych upostaciowień. Spróbujmy więc:
Osnowa. „Modalny liryzm, wyraźny smutek i ponura nostalgia” – mówił o specyfice litewskiego minimalizmu muzycznego jego wybitny znawca Krzysztof Droba.
Wątek. „Kombinacja wzorów tekstylnych oraz muzyki indyjskiej” – opisuje swoje własne utwory Egidija Medekšaitė.
Taka minimalistyczna, dwuwymiarowa definicja twórczości litewskiej kompozytorki ukrywa to, co w niej najważniejsze. Głębię. Nieskończoność mikrotonowej struktury dźwięku muzycznego. Trwanie nieśmiertelnego Atmana. Bezdenną pamięć kulturową sięgającą rozległych równin prehistorycznej Anatolii. Ostatecznie i autorka, i odbiorcy tej muzyki medytują nad dźwiękową materią, która sama przyjmuje znaną od zawsze, a jednocześnie cudownie nieprzewidywalną formę.
Megh Malhar to klasyczna raga hindustańska ewokująca zbliżające się deszcz i burzę..Tradycyjnie przypisywano jej taką moc. Dhani to raga oparta na pentatonice. Uważana za radosną i romantyczną, jest często wykorzystywana we współczesnej muzyce popularnej.

Audiostopem przez plac Defilad
czyli
Filharmonia kieszonkowa w Muzeum Sztuki Nowoczesnej
22-23 sierpnia 2026
godz. 14:00-16:30
"Nie przyszła góra do Mahometa...".
Filharmonie na całym świecie zastanawiają się, jak dotrzeć do nowych słuchaczy, których niekoniecznie pociąga wizja dwugodzinnego koncertu złożonego wyłącznie z muzyki skomponowanej dwieście lat temu. A może wystarczy przybyć ze świeżą muzyką do miejsc, w których już jest publiczność zainteresowana żywą kulturą? Galerii, teatrów, kin. Krótka forma, emocje wchodzące w dialog z konkretnym filmem, spektaklem czy wystawą i klimat domowego – akustycznego i intymnego – muzykowania. To właśnie Filharmonia kieszonkowa.
W sierpniu, korzystając z gościnności Muzeum Sztuki Nowoczesnej, zapraszamy Państwa na dwudniowy multikoncert zorganizowany wedle idei Muzycyrku Johna Cage'a. W największym skrócie chodzi o „wszystko, wszędzie, naraz”. W ciągu kilku godzin, nie opuszczając kameralnego placu łączącego z MSN z powstającą nową siedzibą TR Warszawa, posłuchamy więc między innymi klasycznej muzyki zachodnioafrykańskiej na korę, kosmicznych oberków z mikroregionu Kajoków, przełożonych na klawiaturę pianina hipnotycznej muzyki ludu Igbo oraz – pamiętających czasy sprzed Proroka – rytmów poezji arabskiej, hawajskiej muzyki wiolonczelowej i zdekonstruowanych piosenek Beatlesów.
Całkowicie zmyślona audiosfera? Niekoniecznie. Zaproszenie artyści – Hubert Zemler, Noums Dembele, Dariush Rasouli czy Mateusz Kowalski – mieszkają bowiem na co dzień w Warszawie i tu wykonują swoją muzykę – czy jest to irańska klasyka, PRL-owski minimalizm, czy japońska muzyka dworska. To całkiem realistycznym, choć oczywiście subiektywny, a może nawet całkiem życzeniowy obraz dźwiękowy europejskiej metropolii.Jeśli chcecie, może całkowicie zanurzyć się w wybranych mikrokoncertach, wchodzą w bliski, niemal fizyczny kontakt z wykonawcami. Można je też swobodnie zwiedzać, łapiąc urywki brzmień, fragmenty melodii, echa kultury w kalejdoskopie podróży audiostopem. Można wreszcie słuchać „wszystkiego, wszędzie, naraz”, komponując w głowie własną muzykę i swoje miasto.
*****
Program szczegółowy wydarzenia
sobota 22.08
Stanowisko 1 (podcień 2)
14:45-15:00
Katarzyna Karpowicz (koto) - klasyczna muzyka japońska; improwizacje
15:30-15:45
Katarzyna Karpowicz (koto) - klasyczna muzyka japońska; improwizacje
Stanowisko 2 (podcień 3)
14:15-14:30
Ewa Liebchen (flet piccolo) - Artur Zagajewski - Composition arithmétique
14:30-14:45
Ewa Liebchen (flet piccolo) - Artur Zagajewski - Composition arithmétique
15:15-15:30
Noums Dembele (kora) - klasyczna muzyka Afryki Zachodniej
15:45-16:00
Noums Dembele (kora) - klasyczna muzyka Afryki Zachodniej
16:15-16:30
Noums Dembele (kora) - klasyczna muzyka Afryki Zachodniej
Stanowisko 3 (podcień 4)
14:00-14:15
Hubert Zemler (perkusja) - Steve Reich - Music for Pieces of Wood
15:00-15:15
Hubert Zemler (perkusja) - Steve Reich - Music for Pieces of Wood
15:30-15:45
Hubert Zemler (perkusja) - Steve Reich - Music for Pieces of Wood
16:00-16:15
Hubert Zemler (perkusja) - Steve Reich - Music for Pieces of Wood
Stanowisko 4 (podcień 5)
14:30-14:45
Mikołaj Pałosz (wiolonczela) - Wojtek Blecharz - Map of Tenderness / Leilehua Lanzilotti - ko'u inoa
15:15-15:30
Mikołaj Pałosz (wiolonczela) - Wojtek Blecharz - Map of Tenderness / Leilehua Lanzilotti - ko'u inoa
15:45-16:00
Mikołaj Pałosz (wiolonczela) - Wojtek Blecharz - Map of Tenderness / Leilehua Lanzilotti - ko'u inoa
Stanowisko 5 (podcień 6)
14:15-14:30
Adam Kośmieja (pianino) - Wajdi Abou Diab - Arabic Piano Vertical Poems (wybór)
14:45-15:00
Adam Kośmieja (pianino) - Wajdi Abou Diab - Arabic Piano Vertical Poems (wybór)
15:00-15:15
Adam Kośmieja (pianino) - Joshua Uzoigwe - Agbibgo
15:30-15:45
Adam Kośmieja (pianino) - Joshua Uzoigwe - Agbibgo
*****
niedziela 23.08
Stanowisko 1 (podcień 2)
14:15-14:30
Anna Kwiatkowska (skrzypce) - David Lang - Mystery Sonatas
14:30-14:45
Anna Kwiatkowska (skrzypce) - David Lang - Mystery Sonatas
15:00-15:15
Mateusz Kowalski (głos i ukulele) - polskie pieśni tradycyjne
15:15-15:30
Mateusz Kowalski (głos i ukulele) - polskie pieśni tradycyjne
Stanowisko 2 (podcień 3)
15:30-15:45
Mateusz Kowalski, Witold Wojciechowski (skrzypce, instrumenty perkusyjne) - polska muzyka tradycyjna z repertuaru Józefa Kędzierskiego
16:00-16:15
Mateusz Kowalski, Witold Wojciechowski (skrzypce, instrumenty perkusyjne) - polska muzyka tradycyjna z repertuaru Józefa Kędzierskiego
Stanowisko 3 (podcień 4)
14:00-14:15
Emilia Sitarz (pianino) - Tomasz Sikorski - Hymnos
14:45-15:00
Emilia Sitarz (pianino) - Tomasz Sikorski - Hymnos
15:45-16:00
Kuba Sokołowski (pianino) - Zygmunt Krauze - Blue Jay Way / Alvin Lucier - Strawberry Fields Forever
16:15-16:30
Kuba Sokołowski (pianino) - Zygmunt Krauze - Blue Jay Way / Alvin Lucier - Strawberry Fields Forever
Stanowisko 4 (podcień 5)
14:30-14:45
Łukasz Owczynnikow (kontrabas) - Stefano Scodannibio - @Roll
14:45-15:00
Łukasz Owczynnikow (kontrabas) - Stefano Scodannibio - @Roll
15:15-15:30
Dariush Rasouli (ney), Masato Tani (santur) - klasyczna muzyka irańska
16:00-16:15
Dariush Rasouli (ney), Masato Tani (santur) - klasyczna muzyka irańska
Stanowisko 5 (podcień 6)
15:00-15:15
Hubert Zemler (balafon chromatyczny) - improwizacja
15:30-15:45
Hubert Zemler (balafon chromatyczny) - improwizacja
15:45-16:00
Hubert Zemler (balafon chromatyczny) - improwizacja
*****
1 sierpnia 2026
Zachęta Narodowa Galeria Sztuki
Wstęp wolny, obowiązują ZAPISY
godz. 18:00 - Iran
Klasyczna muzyka irańska
Wyk. Dariush Rasouli - ney
Fozié Majd-Faraghi (In absentia)
Wyk. Anna Kwiatkowska - skrzypce; Mikołaj Pałosz - wiolonczela
******
18 lipca 2026
Zachęta Narodowa Galeria Sztuki
Wstęp wolny, obowiązują ZAPISY
godz. 18:00 – Kraina Kajoków
Tradycyjna muzyka z repertuaru Józefa Kędzierskiego
Wyk.:
Witold Wojciechowski - skrzypce
Mateusz Kowalski - skrzypce
Antoni Hasso-Agopsowicz - bębenek obręczowy
Miłosz Pękala - bębenek obręczowy
*****
11 lipca 2026
Zachęta Narodowa Galeria Sztuki
Wstęp wolny, obowiązują ZAPISY
godz. 18:00 - Brazylia
Sergio Krakowski - Eleven Hard Samba
Alexandre Lunsqui - Iris
Wyk. Miłosz Pękala - pandeiro, berimbau
W te wakacje, nie opuszczając neorenesansowego gmachu Zachęty – Narodowej Galerii Sztuki, odwiedzamy odległe i całkiem bliskie zakątki świata, próbując poprzez dźwięki i muzykę dotrzeć do ich głębokiej prawdy.
W czerwcu wybraliśmy się do arcybogatego muzycznie świata Afryki Zachodniej, którego globalnym symbolem stali się grioci, dziedziczni mistrzowie sztuki dźwiękowej oraz poetyckiej.
Lipiec zdominowała archaiczna muzyka z terenów Polski – rozbrzmiewająca w tajemniczym, oddzielonym od zewnętrznego świata niebezpiecznymi bagnami Królestwie Kajoków, ale też w sercu brazylijskiej puszczy.
W sierpniu natomiast odwiedzimy Iran – ten starożytny, pamiętający czasy sprzed Proroka, ale też ten całkiem współczesny, chwilami wręcz rewolucyjny, choć w sposób niewiele mający wspólnego ani z europejską awangardą, którą próbował tam zaszczepić Mohammad Reza Pahlawi, ani z lękającą się wyzwolonych dźwięków teokracją.
******
23 czerwca 2026 godz. 19:30
przed pokazem filmu "Portret kobiety w ogniu" w ramach cyklu Kino Siostrzeńskie
Miejsce: Kino Muranów, sala kinowa przed pokazem filmu
Wojtek Blecharz - Map of Tenderness
Wyk. Mikołaj Pałosz - wiolonczela
Franz Schubert - Winterreise
Wyk. Joanna „Halszka” Sokołowska – głos
Skąd wiemy, jakie spojrzenie jest dopuszczalne? Czy dotykać oczami wolno dłoni, korpusu, a może tylko głowy? Akceptowalne jest jedynie muśnięcie, czy także pocieranie, szarpanie, uderzanie? I czy na pewno wiemy, gdzie kończy się czułość, a zaczyna przemoc? Być może osamotniona bohaterka skazana jest na wieczną samotną podróż. Chyba że znajdzie ukojenie w objęciach muzyki... Tak wiele pytań, tak niewiele odpowiedzi.
******
20 czerwca 2026 godz. 20:00
przed pokazem filmu "Zęby mleczne" w ramach Przeglądu Nowego Kina Rumuńskiego
21 czerwca 2026 godz. 20:00
przed pokazem filmu "La Gomera" w ramach Przeglądu Nowego Kina Rumuńskiego
Miejsce: Kino Muranów, sala kinowa przed pokazem filmu
Doina Rotaru - Japanese garden
Wyk. Ewa Liebchen - flety
Słońce Karpat spopieliło w najmniejszym chyba stopniu rumuńską awangardę muzyczną. Poszukiwanie inspiracji w archaicznym folklorze oraz intelektualnych tradycjach prawosławia było bowiem do zaakceptowania z punktu widzenia oficjalnej ideologii marksistowsko-trackiego nacjonalizmu. Kompozytorzy, jak Octavian Nemescu, Stefan Niculescu czy Doina Rotaru, godzili zarazem elementy natywne z najnowszymi odkryciami psychoakustyki, etnografii czy fizyki teoretycznej, tworząc ekscytująca wizję muzyki ponadczasowej, uniwersalnej, kosmicznej. I tak fletowe dzieła Doiny Rotaru przenoszą nas zarazem do trackiej starożytności, na cesarski dwór w Kioto i do zupełnie innego wymiaru. Miłej podróży.
******
12 czerwca 2026 ok. godz. 18:40
13 czerwca 2026 ok. godz. 16:40
DRAMATYCZNY, przed spektaklem "Anioł zagłady"
Miejsce: foyer dużej sceny
Paweł Mykietyn - Sonata
Wyk. Mikołaj Pałosz – wiolonczela
Choć złowrogie okrucieństwo matni konwenansu unaocznił nam w pełni Luis Buñuel, to o samym istnieniu owej pułapki nikogo w ojczyźnie Gombrowicza przekonywać nie trzeba. Kontemplować zaś jej tragiczne piękno nauczyli nas dwaj kompozytorzy: Paweł Szymański i Paweł Mykietyn. Weźmy Sonatę tego drugiego. Nazwa gatunkowa. Technicznie oznacza tyle co „brzmieć”, ale klisz i stereotypów wyzwala od razu setki. Do tego samotny mężczyzna i jego wiolonczela. Pewnie będzie grał Johanna Sebastiana. I faktycznie: klarowne symetrie i płynące niespiesznie motywy brzmią znajomo. Ale całość jakby kuleje, fałszuje jąka się Czy czas tej muzyki już dawno przeminął, czy dopiero nadchodzi? A może trwa ona w złowrogim bezczasie? Innego końca muzyki nie będzie...
******
6 czerwca 2026
Wstęp wolny, obowiązują ZAPISY
godz. 18:00 - klasyczna muzyka zachodnioafrykańska
wyk. Noums Dembele
godz. 18:30 - Joshua Uzoigwe – Agbigbo
Wyk. Adam Kośmieja - pianino
Miejsce: Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa
W te wakacje, nie opuszczając neorenesansowego gmachu Narodowej Galerii Sztuki „Zachęta”, odwiedzimy między innymi XIX-wieczną Polskę ukrytą w sercu brazylijskiego lasu, weźmiemy udział w tajemniczym obrzędzie capoeiry, zasłuchamy się w klasyczną i modernistyczną kulturę Iranu, wreszcie przeniesiemy się do magicznego królestwa Kajoków.
Zaczniemy jedna od wyprawy do arcybogatego muzycznie świata Afryki Zachodniej, którego globalnym symbolem stali się grioci, dziedziczni mistrzowie sztuki dźwiękowej oraz poetyckiej, odpowiedzialni za transmisję mityczno-kulturową. Jeden za spadkobierców tej tradycji jest mieszkający w Warszawie Noums Dembele – wirtuoz kory, n'goni oraz balafonu z Burkina Faso. Drugie oblicze Afryki Zachodniej – zwesternizowanej, a jednocześnie poszukującej własnych korzeni – przedstawi pianista Adam Kośmieja, który wykona inspirowaną muzyką ludu Igbo współczesną kompozycją fortepianową Nigeryjczyka Joshuy Uzoigwego.
Wstęp wolny, obowiązują ZAPISY
******
29 maja 2026 ok. godz. 19:40
Kino Muranów, przed pokazem filmu w ramach Festiwalu Kina Krajów Portugalskojęzycznych MARÉ
Miejsce: teren kawiarni
Sergio Krakowski - Eleven Hard Samba
Alexandre Lunsqui - Iris
Wyk. Miłosz Pękala – pandeiro, berimbau
Gdybyśmy szukali formy syntetycznie wyrażającej skomplikowane doświadczenie afrykańskiej diaspory, być może warto byłoby rozważyć capoeirę. Sztukę walki udającą niewinny taniec. A jednocześnie obrzęd służący duchowej inicjacji, z właściwą sobie muzyką, rytmami, instrumentami. Do tych ostatnich należą między innymi berimbau oraz pandeiro. Pierwszy to po prostu łuk wzbogacony o rezonator z tykwy, w dojrzałej postaci przywieziony do Brazylii z Angoli jako instrument niewolników (obie krainy wraz z większością Atlantyku stanowiły wszak, zgodnie z postanowieniami Traktatu z Tordesillas, domenę Królestwa Portugalii). Droga pandeiro, bliskiego krewnego znanego i u nas tamburynu, była o wiele bardziej skomplikowana, prowadząc z Egiptu przez Bliski Wchód, ścieżkami krzyżowców do Portugalii i dalej przez Atlantyk. Dopiero w Brazylii instrument osiągnął jednak pełną dojrzałość, w rękach takich wirtuozów, jak Sergio Krakowski, stając się samodzielnym zestawem perkusyjnym. Z kolei współczesny kompozytor Alexandre Lunsqui udowodnił, że archaiczna surowość berimbau ukrywa eksperymentalne bogactwo i nieprzewidywalność.
******
23 maja, 26 maja, 10 czerwca, 18 lipca, 19 lipca 2026 ok. godz. 19:15
DRAMATYCZNY, przed spektaklem "Muszenie"
Miejsce: foyer małej sceny
Wojtek Blecharz - Map of Tenderness
Wyk. Mikołaj Pałosz – wiolonczela
Dysfunkcyjna rodzina jest jak dobrze zgrany zespół kameralny – opiera się na precyzyjnym podziale ról oraz wypływającej z niego okrutnej i niewiarygodnej harmonii. Ale muzyka nigdy nie pozostaje wyłącznie abstrakcją, bo istnieć może tylko poprzez materię, jej drganie, krzyk, milczenie. Obleka się więc w ciało aż nadto przypominające autonomicznego człowieka. Tak, że można jej dotknąć. Ale czy na pewno wiemy, który dotyk jest dopuszczalny? Czy wolno dotykać głowy, a może tylko korpusu? Czy akceptowalne jest jedynie muśnięcie, czy także pocieranie, szarpanie, uderzanie? I czy na pewno wiemy, gdzie kończy się czułość, a zaczyna przemoc?
Gdy miałem 18 lat, pijany ojciec po raz ostatni próbował mnie pobić, uderzając otwartymi dłońmi, na zmianę lewą i prawą, natrafiając jednak na niezachwiany opór dorosłych już rąk. Gdy przemoc zawiodła, rozpłakał się, przytulił się do mnie i powiedział „Kocham Cię”. To był jedyny raz, kiedy wyznał mi miłość. Ten komentarz nie został napisany przez kompozytora utworu Map of Tenderness, lecz przez jego słuchacza, jednego z wielu. W Polsce są nas trzy miliony.
******
19 maja 2026 ok. godz. 20:00
Kino Muranów, przed pokazem filmu "Milcząca przyjaciółka"
Miejsce: Kino Muranów, teren kawiarni
Klasyczna muzyka japońska | Katarzyna Karpowicz – koto
Najwyższą formą praktykowania gry na chińskiej cytrze gǔqín jest powstrzymanie się od wydobycia jakiegokolwiek dźwięku. I nie jest to wbrew pozorom praktyka muzyczna, lecz filozoficzna, zorientowana na to, co współczesny człowiek Zachodu nazwałby pewnie „głębokim słuchaniem świata”. Wiedział o tym dobrze John Cage, komponując swój najsłynniejszy utwór 4'33', czyli 273 sekundy – zapisanej w partyturze i absolutnie niemożliwej w praktyce – ciszy. Duchowy mistrz amerykańskiego kompozytora, Daisetz Teitaro Suzuki, pochodził z Kraju Kwitnącej Wiśni, ale reprezentowana przez niego tradycja buddyzmu zen nie narodziłaby się bez prastarego chińskiego taoizmu. Do dziś japońscy mnisi używają fletu bambusowego shakuhashi jako narzędzia medytacji.
Cytry koto, której piękno urzekło Katarzynę Karpowicz, próżno szukać w buddyjskich świątyniach. Narodowy instrument japoński przez stulecia można było spotkać tylko na dworze cesarskim. Pomimo odmiennej scenerii towarzyszyła mu jednak ta sama filozofia muzyki, dźwięku, słuchania. Ważniejsze od podziwiania melodii jest wsłuchiwanie się w wypełniający przestrzeń naturalny rezonans. Bo dźwięki koto służyć mają w istocie rozpoznaniu ukrytych pomiędzy nimi momentów ciszy, wyrażających głęboką naturę rzeczywistości. Być może cisza jest naszą najważniejszą „milczącą przyjaciółka”?
******
8-10 maja 2026
DRAMATYCZNY, przed spektaklem "Jubileusz"
8 maja ok. godz. 19:00
9 maja ok. godz. 19:00
10 maja ok. godz. 17:00
Miejsce: parter, przy szatni
Michael Nyman - I'll Stake My Cremona to a Jew's Trump
Wyk. Anna Kwiatkowska – skrzypce; Aleksandra Demowska-Madejska – altówka, Kosma Standera – magia i elektryczność
Niedokończona opera oparta na dziewięciotomowej powieści udającej niedokończoną autobiografię? Muzyka Michaela Nymana do paplaniny Pana Tristrama Shandy'ego brzmi jak melodie Mozarta (Przypadek? Nie sądzę...) zagranie przez Sex Pistols, którym Malcolm McLaren zabrał gitary i dał smyczki. Można próbować zrozumieć tekst, ale chyba lepiej dać ponieść się klasycystycznemu punkowi angielskiego lewaka, który zanim stał się rozchwytywanym kompozytorem filmowym, przymierał głodem jako nadworny krytyki i teoretyk bezdomnej muzyki eksperymentalnej. W I'll Stake My Cremona to a Jew's Trump jest i Pałac Buckingham, i londyńskie doki, i robotnicze puby, w których Nyman spędził ponoć najlepszą połowę swojego życia. Ciekawe, czy to w jednym z tych przybytków, przy kuflu złocistego pale ale, przyznał: „Nie jestem żadnym odkrywcą. W zasadzie zajmuję się używaniem, kradzieżą, pozyskiwaniem, powielaniem i recyclingiem cudzej muzyki”.
******




